De reis van de douanier naar Bentheim - Willem Brakman - ebook

Wat is er aan de hand met de hoofdpersoon van Leesclubje? Kunnen wij hem vertrouwen? Weet hij, als langzamerhand gebrekkig wordende oude man, nog wel steeds van de hoed en de rand? Niet altijd, lijkt het soms lijkt het er zelfs op dat hij van bepaalde personen niet eens meer zo heel precies weet of hij het nu zelf is of niet, en `foutjes van die en van andere aard maakt hij in de loop van het verhaal legio, waaraan niet kan verhelpen dat hij dat verhaal zelf vertelt. Zo pleegt hij een moord, en verkeert vervolgens enigszins in het onzekere of hijzelf niet eigenlijk het slachtoffer is. Bovendien moet hij dan nog, in een misdaadromannetje, gaan nakijken hoe hij zijn uiterst bloedige en onsmakelijke daad op vakkundige wijze moet afronden. Wat hem volgens hemzelf parten speelt, is dat hij in zijn leven zo bijzonder veel gelezen heeft hij houdt de werkelijkheden van het gelezene en de werkelijkheid om hem heen niet steeds uit elkaar. Als er iets een beetje misgaat is zijn favoriete excuus d…

Brakmans Zes subtiele verhalen doen hun naam eer aan. Al in het eerste verhaal, `Fotograaf , is een blik op een oude foto de aanleiding tot zo fijnzinnige gedachten, dat hele familiealbums erbij verbleken. In `Typograaf wordt een overigens onsubtiel familielid op zo subtiele wijze in zijn hemd gezet, dat het hem paradoxaal genoeg niet raakt. In `O God, o Montreal wordt een zich min of meer mislukt wetende schilder uit de provincie geconfronteerd met zijn naar het barbaarse Canada geëmigreerde broer. Woorden als deernis, verachting en jaloezie zijn te weinig subtiel om hun gevoelens te omschrijven. Het neerdalen van een engel, hoe sjofel ook, op aarde lijkt een weinig subtiel gegeven. Maar in `Engel vormt het de begeleiding, punt contra punt, van de aftakeling van een oude man, gezien vanuit hemzelf, en dus bijna niet gezien. In `Een zeker onbehagen wordt een haast onmerkbaar spel gespeeld met de verwisselbaarheid van mensen, in en buiten het seksuele. `Karels dwaling ten sl…

De zeventienjarige hoofdfiguur Blok, die in het centrum staat van Een weekend in Oostende, is heel zwijgzaam, maar hij krijgt ongevraagd tientallen verhalen op zich af. Soms voegt Brakman verhalen in verhalen in verhalen, waardoor je met recht kunt zeggen dat het vertellen zelf in Een weekend in Oostende tot thema wordt. Een ander thema, kenmerkend voor Brakman, is dat van het verlangen: Blok is arm, zijn vriend Camonier is rijk, Blok wil die andere wereld binnengaan, maar wordt daar een eigenaardige jongen gevonden. Zijn verlangen geldt de moeder van Camonier, een operazangeres, die hij alleen maar heeft horen zingen, nog nooit heeft gezien. Hij reist zelfs voor haar naar Oostende en ook daar loopt hij haar mis, wat wel goed is, want een ideaal moet onbereikbaar blijven. Verschillende resonanties in de rest van de tekst wijzen op het centrale belang van dit verlangen naar de moeder: bijvoorbeeld een schitterend verhaal over een soldaat die beweert (niet alleen mét maar ook) ín de ko…

In De mislukkingskunstenaar, het eerste deel van zijn Hermans-biografie, schetste Willem Otterspeer het beeld van een schrijver die zijn ambities telkens zo hoog opschroefde dat hij wel moest falen. Deze georkestreerde mislukkingen bleken een inspirerend effect te hebben op zijn creativiteit en schrijverschap. In dit tweede en laatste deel van de biografie laat Otterspeer zien hoe de rancune zich een weg vreet in het leven van Willem Frederik Hermans. De ene na de andere vriend wordt de deur gewezen, zijn wetenschappelijke carrière lijdt schipbreuk en ook zijn persoonlijke leven brandt op in toenemende eenzaamheid. De verhuizing, begin jaren zeventig, naar zijn geliefde Parijs verergert die eenzaamheid alleen maar. Angst en achterdocht, wrok en wraak vormen de definitieve determinanten van zijn bestaan. In De zanger van de wrok komt de levensbeschrijving van een van de belangrijkste figuren uit de naoorlogse Nederlandse literatuur tot een even grootse als ontluisterende conclusie.

De stad en het landschap spelen een grote rol in het werk van Willem van Toorn. Zo ook in i>De hofreis, zijn nieuwe dichtbundel. Wie de cycli ‘La città ideale’ en ‘De hofreis’ leest, reist met hem mee over de plattegrond van de stad naar buiten, om daarna terug te keren en thuis te komen – alsof je niet bent weg geweest, terwijl de wereld onherstelbaar is veranderd.